Portrett af Dylan Thomas sem ungum drykkjuhundi
Árið 1952 gaf Dylan Thomas út Collected Poems, samansafn ljóða sinna, 38 ára að aldri. Í prólógi sínum útlistaði hann því að hann ætti mörg ár framundan skrifandi ljóð og leikrit og því var það mikið áfall þegar Dylan Thomas lést ári síðar, á Manhattan eyju í New York, eftir áralanga ofdrykkju, keðjureykingar og morfínneyslu.
Dylan Thomas var eitt magnaðasta skáld Bretlandseyja af sinni kynslóð. Hann átti stutta en litríka ævi. Thomas er þekktastur sem ljóðskáld en hann skrifaði einnig leikrit og sögur og kom fram opinberlega ásamt því að lesa upp úr verkum sínum í útvarpi. Dylan Thomas dó á endanum úr drykkjuskap og druggaríji, en þeir eru þónokkrir fylliraftarnir sem hafa búið yfir undraverðri snilligáfu og Dylan Thomas var einn þeirra.
Uppvöxtur í Wales
Dylan Marlais Thomas fæddist árið 1914 í smáborginni Swansea í suður Wales. Faðir hans var einhverskonar magister í enskum fræðum við The Swansea Grammar School og gekk Thomas í þann skóla til að byrja með.
Æska Dylans virðist hafa verið stóráfallalaus og frekar áhugaverður tími miðað við hvernig hann skrifaði og talaði um hana. Pabbi hans var þó strangur, hann hélt uppi miklum aga og bannaði m.a. veilsku á heimilinu og aldist Dylan því upp við Oxford-ensku og vænan skamt af Shakespear og félögum. Dylan hætti í skóla 16 ára gamall og réð sig sem fastapenna á The South Wales Daily Post.
Eftir að Thomas hætti í skóla birti hann í fyrsta sinn ljóð eftir sig opinberlega þegar hann tók þátt í ljóðasamkeppni í dagblaðinu New English Weekly og sigraði en í verðlaun var útgáfa á ljóðabók, sem varð upphafið af ferli hans. Ljóðið sem New English Weekly birti var “And death shall have no dominion” og það hefur öðlast talsverða frægð vegna þess.
Skáldskapurinn
Árið 1934 kom Eighteen Poems út en það sama ár fluttist hann til London og lifði þar skrautlegu lífi um hríð með listaspírum og bóhemum frá gamla heimabænum. Með útgáfu 18 Poems jukust vinsældir Thomas talsvert innan ljóðasenunnar. Twenty-Five Poems fylgdi í kjölfar hennar og með henni festi hann sig almennilega í sessi. Besta ljóðasafn Dylan Thomas kom út árið 1946 og heitir Deaths and Entrances og inniheldur nokkur af þekktustu og jafnframt bestu ljóðum Dylan Thomas eins og “Fern Hill” og “In my craft or sullen art” sem hefst á línunum:
,,In my craft or sullen art
Exercised in the still night
When only the moon rages
And the lovers lie abed
With all their griefs in their arms,
I labour by singing light’’
Dylan Thomas var mikill rómantíker en skáldskapur hans var í vissum skilningi óður til tilgangsins sem hann sá í öllum mönnum og dýrum. Húmorinn og hnyttnin koma betur fram í prósunum og sögunum, en í seinnitíma ljóðum sínum reyndi hann oft að fanga sakleysislega sýn barnsins á heiminn. Hann var tiltölulega ópersónulegur í góðum skilningi en skrifaði samt heilmikið út frá persónulegri reynslu; um pabba sinn og Wales, ástina og áfengið, dauðann og almættið og af miklum sannfæringarkrafti og snilld. Ljóðið “Do not go gentle into that good night” er án efa eitt hans besta, skrifað við dánarbeð föður hans. Upphafslínurnar eru þekktar:
,,Do not go gentle into that good night,
Old age should burn and rave at close of day;
Rage, rage against the dying of the light.’’
Portrait of the Artist as a Young Dog
Leikritið Under Milk Wood, ljóðabókin Deaths and Entrances og sagnasafnið Portrait of the Artist as a Young Dog eru líklega það frægasta sem kom út á prenti eftir Dylan. Með Portrait of the Artist as a Young Dog snýr hann uppá titil frægrar endurmynningabókar James Joyce Portrait of the Artist as a Young Man. Sögurnar eru byggðar á minnisglefsum og fyndnum uppákomum úr æsku Thomas. Hann fer í heimsókn til afa síns sem reykir pípu undir sænginni og heyrir í brjáluðum hestum á næturna, hann fer með frænda sínum á barina í Wales og hittir dularfulla drykkjudurga í skuggasundum og hann hittir tvo gifta menn sem tala um misheppnuð ástarmál sín.
Laugherne, blankheit og barneignir
Dylan Thomas hitti Caitlin Macnamara árið 1936 og giftist henni ári síðar án þess að eiga bót fyrir rassgatinu á sér. Þau bjuggu fyrst um sinn í London en Dylan fann sig aldrei þar. Hann þoldi eiginlega ekki lífið í London þar sem hann passaði engan veginn inn; fátækur, illa til reika og iðulega fullur. Þau eignuðust þrjú börn saman, tvo syni og eina dóttur.
Heimalandið Wales var uppspretta margra ljóða hans en var honum samt mikið hugarstríð allt lífið. Hann elskaði Wales, en á vissum tímapunkti fannst honum samt að hann þyrfti að flýja: ,,Wales is the land of my fathers. And my fathers can have it’’ hreytti hann út úr sér eins og frægt varð og hann fluttist til London eins og áður segir, bjó í Chelsea um tíma en snéri að lokum aftur til Wales og settist að í smábænum Laugherne fyrir tilstilli listaunnandans Margaret Taylor, moldríkrar kerlingar sem veitti honum fjárhagslegan stuðning og keypti fyrir hann báthúsið þar sem hann bjó og skrifaði. Þar skrifaði Dylan mikið og kallaði húsið einu sinni rómantíska skítakofann sinn.
Undir lok fimmta áratugarins var Thomas orðinn hátt skrifaður í bókmenntakanónunni og var dáður á Bretlandseyjum. Samt sem áður átti hann í miklu basli með peninga og strögglaði staurblankur þangað til að hann snéri sér að ljóðaupplestri á BBC, sem þá var farin að verða stór tekjulind hjá þekktum skáldum.
BBC og vestur um haf
Dylan Thomas náði hálfgerðri heimsfrægð innan bókmenntaheimsins fyrir kraftmikla ljóðaupplestra og flotta framkomu. Djúpraddaður Dylan hélt fólki agndofa með þokka sínum, sjarma og dramatískum orðræðum. Hann las yfir 200 sinnum á BBC og margir Kanar sátu fastir við viðtækið þegar upplestrunum var útvarpað í Ameríku. Í upphafi sjötta áratugarins fór Dylan Thomas þrisvar sinnum vestur um haf og túraði Bandaríkin. Það er helst upplestratúrum hans um Bandaríkin og leikritinu Under Milk Wood að þakka hversu mikill frami hans varð.
Alkahól og ólifnaður
Dylan Thomas þótti sopinn góður og fara margar sögur af drykkjusemi hans. Sumar koma meira að segja frá honum sjálfum enda hafði hann gaman af því að opinbera drykkju sína og gorta sig. ,,I've just had eighteen straight whiskies. I think that's the record´´ sagði Thomas í New York stuttu áður en hann dó en barþjónninn sem afgreiddi hann dró þó í efa að hann hafi drukkið mikið meira en helminginn af þeirri tölu.
Sagt er að drykkjusemi Thomas hafi byrjað þegar hann skrifaði í Daily Post og stóð í rekstri á litlu leikfélagi í Swansea. Þráin til að sanna karlmennskuna í bjórsullandi samfélaginu í suður Wales breyttist á endanum í eitthvað sem hann hafði enga stjórn á.
Dylan Thomas var víða fastagestur á ölstofum og hótelbörum og hafa nokkrir þeirra lifað á þeirri arfleið. Þrátt fyrir mikla drykkju kom á óvart við krufningu hans hversu lifurin var ósködduð. Það kemur kannski heim og saman við ýkjurnar og stórkarlasögurnar sem fylgdu fylleríum Thomas. Krullhærður og pattaralegur ráfaði hann í áfengisvímu um smábæina í suður Wales, eins og sauðdrukkinn hobbiti og blöskraði eflaust mörgum útgangurinn á honum.
Hinstu orð Dylan Thomas
Dylan Thomas lést á endanum eftir að hafa legið í kóma á St. Vincent spítalanaum í New York í nokkra daga, eftir mörg ár af ótæpilegri drykkju, keðjureykingum og morfínneyslu. Mörgum þykir spennandi að velta sér upp úr hinstu orðum Thomas, eins og annarra sem létu margt skrautlegt eftir sér hafa.
Nokkrar útgáfur eru til af hinstu orðum hans en sú frægasta er þó líklega ,,After 39 years, this is all I’ve done´´. Ekkert er þó vitað fyrir víst hvað var það síðasta sem Dylan Thomas stundi upp úr sér, en hann lét einu sinni hafa eftir sér eftir drjúga setu við barinn ,,An alcaholic is somone you don’t like who drinks as much as you do´´ og við látum það verða hans hinstu orð í þetta sinn.
No comments:
Post a Comment